Coeliakie

Coeliakie (spreek uit: seu-lia-kie) is een ziekte waarbij het lichaam niet goed reageert op gluten. Gluten zijn eiwitten die zitten in tarwe, rogge, gerst, spelt en kamut. Bij mensen met coeliakie ziet het afweersysteem gluten als iets gevaarlijks. Daardoor maakt het lichaam antistoffen aan. Deze antistoffen beschadigen de dunne darm. De darm kan voedingsstoffen dan minder goed opnemen. Hierdoor kunnen klachten ontstaan, zoals vermoeidheid, buikklachten en tekorten aan vitamines en mineralen.

Coeliakie kan op elke leeftijd ontstaan. Niet iedereen heeft dezelfde klachten. Sommige mensen hebben vooral darmklachten, anderen juist klachten aan bijvoorbeeld de huid, gewrichten of hersenen. Daarom duurt het soms lang voordat de diagnose wordt gesteld.

Feiten en cijfers

• Ongeveer 1 op de 100 mensen in Nederland heeft coeliakie.
• Waarschijnlijk hebben meer mensen de ziekte zonder dat zij dit weten.
• Coeliakie komt vaker voor bij vrouwen dan bij mannen.
• De ziekte is niet te genezen, maar wel goed te behandelen met een glutenvrij dieet.

De precieze oorzaak van coeliakie is nog niet bekend. Meestal spelen meerdere zaken een rol:

• erfelijkheid
• samenstelling van het darmmicrobioom
• eerdere virusinfecties

Heeft één van de ouders coeliakie? Dan hebben kinderen meer kans om het ook te krijgen.

De klachten verschillen per persoon. Sommige mensen hebben veel klachten, anderen bijna geen. Klachten die vaak voorkomen zijn:

• langdurige diarree of verstopping
• opgezette buik en buikpijn
• vermoeidheid
• minder eetlust
• aften in de mond
• prikkelbaarheid of somberheid

Door beschadiging van de darm kunnen tekorten ontstaan aan belangrijke voedingsstoffen. Dit kan leiden tot extra klachten, zoals bloedarmoede of botontkalking.

Daarbij verschillen klachten voor kinderen en volwassenen.

Klachten bij kinderen

Bij kinderen kunnen klachten ontstaan zodra zij voeding met gluten krijgen, zoals brood of pap. Mogelijke klachten zijn:

• opgezette buik
• diarree
• overgeven
• slechte eetlust
• minder goed groeien

Klachten bij volwassenen

Bij volwassenen zijn de klachten vaak minder duidelijk. Mogelijke klachten zijn:

• diarree of verstopping
• buikpijn of een opgeblazen gevoel
• vettige of plakkerige ontlasting
• gewichtsverlies
• vermoeidheid
• bloedarmoede
• botontkalking
• problemen met vruchtbaarheid

Bij een vermoeden van coeliakie wordt meestal eerst bloedonderzoek gedaan. Hierbij kijkt de arts of er antistoffen tegen gluten in het bloed zitten. Soms is extra onderzoek nodig. Dan wordt een klein stukje van de dunne darm weggenomen voor nader onderzoek. Dit heet een biopt.

De behandeling van coeliakie is een glutenvrij dieet. Er zijn nog geen medicijnen tegen de ziekte. 

Met een glutenvrij dieet verdwijnen de klachten bij de meeste mensen. Ook kan de darm zich weer herstellen. Vaak voelen mensen zich na een paar weken of maanden al beter.

Soms zijn extra vitamines of mineralen nodig. De arts bespreekt dit aan de hand van bloedonderzoek.

Een glutenvrij dieet kan in het begin lastig zijn. Daarom is begeleiding door een gespecialiseerde diëtist belangrijk.

De diëtist helpt u met:

• uitleg over coeliakie en gluten
• gezond en gevarieerd eten
• het lezen van etiketten
• het kiezen van geschikte producten
• het voorkomen van kruisbesmetting
• handige recepten en alternatieven

Zo leert u wat u veilig kunt eten, thuis maar ook op school, op het werk en buitenshuis.

Met vragen of voor het maken van een afspraak kunt u bellen met de polikliniek MDL via 088 250 6777.