Fysiotherapie bij gewrichtsgerelateerde kaakklachten

Het kaakgewricht verbindt de onderkaak met de schedel. Het maakt bewegingen mogelijk zoals openen, sluiten en zijwaarts bewegen van de kaak. Als het kaakgewricht niet goed functioneert, kunnen de volgende klachten ontstaan:

• Pijn rond het kaakgewricht of het oor.
• Heftig knappende, krakende of schurende geluiden bij kaakbewegingen.
• Moeite met openen of sluiten van de mond.
• Blokkades of het "op slot" zitten van de kaak.
• Verminderde beweeglijkheid van de kaak.

Gewrichtsgerelateerde kaakklachten kunnen verschillende oorzaken hebben zoals:

• verplaatsing van de discus (het kraakbeenschijfje in het kaakgewricht)
• gewrichtsontstekingen
• beschadiging door een ongeluk of door overbelasting van het gewricht
• langdurige kauwbelasting of tandenknarsen

De volgende adviezen kunnen helpen om klachten te verminderen of te voorkomen. 

• Vermijd grote mondopeningen, zoals bij gapen of grote happen nemen. Ondersteun de kin bij het gapen.
• Eet zachte voeding die weinig kauwbelasting geeft.
• Vermijd overmatige belasting van de kaak, zoals kauwen op harde of taaie voeding, nagelbijten en het klemmen van de tanden.
• Probeer stress te verminderen door ademhalings- en ontspanningsoefeningen.
• Probeer de kaak bewust te ontspannen, vooral bij computergebruik of inspannende activiteiten.
• Vermijd langdurig openen van de mond of het veel heen en weer bewegen van de onderkaak. 

Als uw klachten aanhouden of verergeren, kan een gespecialiseerde fysiotherapeut u verder helpen. Deze is deskundig in het behandelen van kaakklachten en kan een persoonlijk behandelplan opstellen. Voor meer informatie of het maken van een afspraak kunt u terecht bij een gespecialiseerd fysiotherapeut bij u in de buurt.

Hieronder vindt u enkele eenvoudige oefeningen. Uw behandelaar kan u vertellen welke oefeningen u kunt doen.

Kaakontspanningsoefening

• Plaats het puntje van uw tong tegen uw gehemelte, net achter uw voortanden.
• Laat uw onderkaak ontspannen hangen/vallen.
• Houd deze positie 1 minuut vast en herhaal 3 keer per dag.

Mondopening vergroten (spateloefening)

• Om de mondopening te vergroten, plaatst u houten spatels (tongspatels) tussen de kiezen. Plaats zoveel spatels als prettig is. Als u hieraan gewend bent, schuift u er één extra spatel tussen. Houd 30 tellen vast. Herhaal 2 keer per dag. 

Tongspatels zijn op de polikliniek en online verkrijgbaar.

Scharnieroefening

Voor het pijnvrij openen van de mond, kunt u de scharnieroefening doen.

• Plaats het puntje van uw tong tegen uw gehemelte, net achter uw voortanden (1).
• Terwijl uw tong tegen uw gehemelte blijft houden opent u rustig uw mond tot waar dit comfortabel kan met de tong tegen het gehemelte (2).
• De onderkaak moet hierbij niet naar voren bewegen.

Yoda-oefening

Doe deze oefening als u last heeft van knapgeluiden in de kaak.

• Open de mond zover mogelijk waardoor het kaakgewricht 'knapt'. Schuif dan de onderkaak naar voren terwijl u de mond weer sluit. De ondertanden staan nu voor de boventanden.
• Schuif nu langzaam de onderkaak naar achter totdat de voortanden nog net voor de boventanden staan.
• Vanuit deze positie begint u weer bij de eerste stap. Probeer hierbij het opnieuw knappen te voorkomen door de onderkaak iets naar voren te houden.

U kunt deze oefening doen in overleg met uw behandelaar als uw kaakgewricht vastzit door klachten aan het kraakbeenschijfje (discus).

• Plaats enkele tongspatels tussen de achterste kiezen aan de kant waar het gewricht vastzit.
• Bijt eerst zachtjes en daarna steeds harder op de spatels. De kiezen aan de andere kant komen hierdoor een beetje naar elkaar toe.
• Open daarna de mond en beweeg de kaak van links naar rechts.
• U mag hierbij geen pijn ervaren.

Als er sprake is van aanhoudende pijn en of vastzitten van de kaak adviseert de kaakchirurg soms een artrocentese. Hierbij wordt het kaakgewricht gespoeld met een steriele vloeistof.

Wat houdt dit in? 
Bij een artrocentese worden twee naaldjes in het kaakgewricht geplaatst. Via de ene naald wordt een spoelvloeistof ingebracht, via de andere wordt deze weer afgevoerd. Hiermee worden ontstekingsstoffen uit het gewricht verwijderd.

Werking
De behandeling kan leiden tot vermindering van pijn, verbetering van de beweeglijkheid en herstel van de kaakfunctie.

Effecten
De meeste mensen merken binnen enkele dagen tot weken verbetering. Soms is een herhaling van de behandeling nodig.

Bijwerkingen:

• Tijdelijke zwelling of gevoeligheid van het gewricht
• Blauwe plek op de injectieplaats
• Zelden: infectie of tijdelijke bewegingsbeperking

Deze behandeling wordt uitgevoerd door een kaakchirurg en wordt altijd in samenspraak besloten.

Met vragen kunt u terecht bij uw eigen fysiotherapeut of bij uw kaakchirurg via de polikliniek Mondziekten, Kaak- en aangezichtschirurgie.

Polikliniek Mondziekten, Kaak- en aangezichtschirurgie
088 250 5900

Vindt u iets onduidelijk beschreven? Of ontbreekt er informatie? Dat horen wij graag. U kunt opmerkingen over de tekst doorgeven via [email protected]